Add caption

ઘણા સમય પેહલાંની વાત છે.

એક પંડિતજી પોતાના શિષ્ય સાથે જંગલમાંથી પસાર થઇ રહ્યા હતા. એકાએક એમની નજર ડાકુઓ પર પડી.

'અરે ડાકુ!' ડાકુઓને જોઈને પંડિતજી અને એમનો શિષ્ય નરેન્દ્ર ભયથી ધ્રુજવા લાગ્યા. એટલામાં ડાકુઓ આવી પહોંચ્યા અને ગુરુ-શિષ્યને પકડી લીધા. પંડિતજીએ ભયભીત થઇ કહ્યું: 'અમારી પાસે રૂપિયા-પૈસા કંઈ જ નથી. માટે અમને જવા દો.'

'હા..હા...હા...!' ડાકુઓના સરદાર મલખાનસિંહે અટ્ટહાસ્ય કર્યું.

'આ ભોળો ચહેરો અને નમ્રતાભરી વાણી તેમજ સાદાં કપડાં વડે કોઈ બીજાને મૂરખ બનાવજો. તમારી પાસે અત્યારે ધન નથી, પણ તમારો શિષ્ય તો છે ને! એ ઘેર જઈને ધન લઇ આવશે.'

આટલું કહીને ડાકુઓએ પંડિતજીને એક વૃક્ષ સાથે બાંધી દીધા. અને પંડિતજીના શિષ્યને કહ્યું: 'હવે જલ્દી તારા ગુરુજીના ઘરે જા અને ઝટપટ એક હજાર સોનામહોરો લઇ આવ. પછી અમે તારા ગુરુજીને છોડીશું.'

નરેન્દ્ર ડરતાં ડરતાં પંડિતજી પાસે ગયો અને કહ્યું : ' ગુરુજી ! હું ખુબ જલ્દી પાછો આવી જઈશ, પણ તમે આ દુષ્ટ ડાકુઓને ચમત્કારિક વિદર્ભ મંત્ર વિશે કોઈ જાણકારી ન આપતા.

(વિદર્ભ મંત્ર એક દુર્લભ મંત્ર છે. જેનો એક વિશેષ મુહરતમાં જપ કરવાથી રત્નો વરસવા માંડે છે.)

ડાકુઓના સરદારે પંડિતજીના શિષ્યને ધમકાવતા કહ્યું : ' હવે અહીંથી ચાલવા માંડ અને જેમ કહ્યું છે તેમ સોનામહોરો લઈને જલ્દી આવ.'

'જી ! હું ફક્ત બે દિવસમાં જ સુવર્ણ મુદ્રાઓ લઈને આવી જઈશ.' આટલું કહી નરેન્દ્ર ચાલવા માંડ્યો.

રાતનો સમય થયો. સખત ઠંડી પડી રહી હતી. ઠંડીમાં ઠુંઠવાતા ડાકુઓ તાપણું સળગાવી તાપી રહ્યા હતા. આ જોઈ પંડિતજી વિચારવા લાગ્યા :

'કેવી સખત ઠંડી પડે છે? હું પણ આગમાં મારા હાથ-પગ તાપી શકતો હોત તો કેવું સારું હતું. પરંતુ આ દુષ્ટ ડાકુઓ મારો શિષ્ય આવે ત્યાં સુધી મને આમ જ બાંધી રાખશે.'

પછી આકાશ તરફ જોઈને વિચારવા લાગ્યા, 'શુભ ગ્રહને અનુકુળ યોગ થવાની તૈયારી છે. શા માટે હું આ ડાકુઓને વૈદર્ભ મંત્ર વિશે જણાવી આ કષ્ટમાંથી છૂટકારો ન મેળવી લઉં ?' પરંતુ પછી પોતાના શિષ્યની વાત યાદ આવી એટલે વિચારવા લાગ્યા. આમ મનમાં ઘણી ગડમથલના અંતે એમણે વિચાર્યું કે 'એવું જ્ઞાન શું કામનું જેનો સમય આવે ઉપયોગ કરી ન શકાય?'

પંડિતજીએ મન મક્કમ કરી હિંમતપૂર્વક ડાકુઓના સરદારને બોલાવ્યો, એટલે તે પંડિત પાસે ગયો. પંડિતજીએ કહ્યું: 'હું તમને તમારા લાભની એક વાત કરવાં માંગુ છું.'

ડાકુઓના સરદારે ક્રોધપૂર્વક કહ્યું: 'જલ્દી બોલ. તું શુ કેહવા માંગે છે?'

'જો હું રત્નનો વરસાદ વરસાવું તો તમે મને છોડી મૂકશો? ' પંડિતજીએ ડરતાં ડરતાં કહ્યું.

ડાકુઓના સરદારે મશ્કરી કરતાં કહ્યું : ' રત્નોનો વરસાદ તે કદી થતો હશે? શુ તું અમને મૂર્ખ સમજીને અમારી આવી ભયંકર મશ્કરી કરી રહ્યો છે?'

પંડિતજીએ કહ્યું: 'ના, સરદાર ! હું ખરેખર સાચું જ કહી રહ્યો છું. મારી પાસે એક ચમત્કારિક મંત્ર છે, જેના વડે હું રત્નોનો વરસાદ વરસાવી શકું છું.'

'પણ...' ડાકુઓનો સરદાર અવિશ્વાસભર્યા સ્વરે કંઈક કેહવા ગયો, પણ પંડિતજીએ વચ્ચે જ રોકી લેતા કહ્યું : 'જો ભાઈ ! આજે એક ખાસ યોગ છે અને આજના દિવસે જ આ રત્નો વરસી શકશે, પછી નહીં. થોડીક વાર પછી બધા યોગ અનુકૂળ સ્થિતીમાં આવી જશે. ત્યારે જ હું રત્નોનો વરસાદ વરસાવી શકીશ.'

ડાકુઓના સરદારને જરાય વિશ્વાસ થયો નહિ. છતાં કંઈક વિચાર્યા પછી કહ્યું : 'મને તમારી વાત પર ભરોસો બેસતો નથી, છતાં પણ તમે દ્રઢતાપૂર્વક કહો છો તો અખતરો કરી જુઓ !'

'પરંતુ મારે એ પહેલાં સ્નાન કરી રેશમી વસ્ત્રો પહેરવા પડશે, માટે મને મુક્ત કરો.'

ડાકુઓના સરદારે કહ્યું : 'ઠીક છે. અમે તમને એ માટે જરૂર મુકત કરીશું. પણ જો જરાય ચાલાકી કરી છે કે ભાગવાની કોશિશ કરી છે તો જાન ગુમાવશો.'

થોડીવાર પછી પંડિતજી બંધન મુકત થયા . સ્નાન કાર્ય. રેશમી વસ્ત્રો પહેર્યા. અને મંત્ર જાપ કરવાં લાગ્યા.

લગભગ અડધા કલાક પછી પૂજા સમાપ્ત થઇ અને જોત-જોતામાં આકાશમાંથી રત્નોનો વરસાદ વરસવા લાગ્યો.

ડાકુઓ રત્નો જોઈ પાગલ બની કેહવા લાગ્યા: 'અરે ! આ તો જબરો ચમત્કાર કહેવાય. ખરેખર રત્નો, હીરા, માણેક, મોતી વરસી રહ્યા છે. જલ્દી ભેગા કરી લો, એક પણ મોતી બાકી રેહવું ન જોઈએ.'

લૂંટારાના સરદારે ખુશ થઇ પંડિતજીને કહ્યું: 'શાબાશ પંડિતજી ! હવે તમે મુક્ત છો. તમારે જ્યાં જવું હોય ત્યાં જઈ શકો છો.?

પંડિતજી મનમાં વિચારવા લાગ્યા, 'સારું થયું કે મેં મારા શિષ્યની વાત માની નહીં. નહીંતર આ દુષ્ટ લૂંટારાઓ જરૂર મને મારી નાખત.'

હવે બન્યું એવું કે એ જ વખતે લૂંટારાઓની એક બીજી ટોળી ત્યાં આવી પહોંચી, જે પહેલી ટોળી કરતા વધુ શક્તિશાળી હતી. એનો સરદાર જાલિમસિંહ હતો. તે નામ પ્રમાણે ખરેખર જાલિમ અને ક્રૂર હતો.

જાલિમસિંહ અને મલખાનસિંહ એકબીજાના જાની દુશ્મન હતા. લાગ આવે ત્યારે એકબીજાને ખતમ કરવાની પૂરી કોશિષો કરતા.

લૂંટારાના સરદાર જાલિમસિંહે ત્રાડ પાડતાં કહ્યું : 'ખબરદાર ! કોઈ પોતાની જગ્યાએથી હલશો નહીં. તમે બધા ચારેય તરફથી ઘેરાય ગયા છો.'

તમામ લૂંટારા ડઘાઈ ગયા. લૂંટારાઓના સરદાર મલખાનસિંહે પૂછ્યું : 'પહેલા મને કહો કે તમે અહીંયા શુ કરી રહ્યા છો?'

'અરે ! આ પણ કોઈ પૂછવા જેવી વાત છે? આ તમારી પાસે જે રત્નો છે, એ અમે મેળવવા માંગીએ છીએ.' જાલિમસિંહે ગર્જના કરતાં કહ્યું.

મલખાનસિંહે કહ્યું: 'જો એવી જ વાત હોય તો તમારે આ પંડિતજીને પકડવા જોઈએ. કારણકે.....'

જાલિમસિંહે ત્રાડ પાડી કહ્યું : ચૂપ કર ! હવે જો તું મને મૂરખ બનાવવાનો પ્રયત્ન કરીશ કે મારી મશ્કરી કરીશ તો હું તને આ ઝાડ પર ઊંધો લટકાવી દઈશ. આ એક સામાન્ય પંડિત જેવો દેખાતો માણસ મારા શુ કામનો?'
મલખાનસિંહે કહ્યું : 'અરે સરદાર ! આ કોઈ સામાન્ય પંડિત નથી, આ પંડિત એક અતિ ગુપ્ત જાદુમંત્ર જાણે છે. એના એક મંત્રને કારણે ધરતી પર આસમાનમાંથી હીરા, મોતી અને માણેકનો વરસાદ વરસે છે. અને અમારી પાસે આ જે રત્નો છે, તે એણે એવી જ રીતે આપ્યા છે.'

જાલિમસિંહે થોડીવાર વિચાર કર્યાં પછી કહ્યું: 'સારું ત્યારે.... અમે તમને બધાંને છોડી દઈશું. પણ આ પંડિતજીને અમારી સાથે રાખીશું.' આમ કહી તેણે મલખાનસિંહ અને તેના સાથીઓને જવા દીધા અને પંડિતજીને પકડીને પોતાની પાસે રાખ્યા. મલખાનસિંહ અને તેના સાથીદારો રવાના થઇ ગયા. પછી એ પંડિતજી તરફ ફર્યો અને કહ્યું: 'શુ તમે આવા રત્નોનો વરસાદ વરસાવી શકો છો?'

પંડિતજીએ ડરતાં ડરતાં કહ્યું : 'સરદાર ! આવા અનેક રત્નો આપને મળશે, પણ હવે એક વરસ પછી.'
'મને મૂરખ ન બનાવો. રત્નો મારે અત્યારે જ જોઈએ છે.'

'જી...મને ક્ષમા કરો. કારણ કે હવે એ શક્ય નથી.' પંડિતજીએ થોથવાતી જીભે કહ્યું: 'આ મંત્ર ફક્ત વર્ષમાં એક જ વખત શુભ મુહૂર્તમાં પોતાનો પ્રભાવ બતાવે છે. હવે એ શુભ ઘડી-મુહૂર્ત આવતા વરસે આવશે.' પંડિતજીએ લાચારીભર્યા અવાજે કહ્યું.

પરંતુ જાલિમસિંહ આ વાત માનવા તૈયાર નહોતો. પંડિતજીનો જવાબ સાંભળી તેના મગજનો પારો સાતમાં આસમાને પહોંચી ગયો. એટલે તે ક્રોધથી ગર્જતા બોલ્યો : 'જુઠ્ઠા ! ઢોંગી ! તારે રત્નોનો વરસાદ વરસાવવો જ પડશે, નહીંતર તું મારા હાથે બચી નહીં શકે, સમજ્યો?' પછી એક જોરદાર મૂકકો પંડિતજીના મોંઢા પર લગાવ્યો.

પીડાને કારણે પંડિતજીના મોંઢામાંથી ચીસ નીકળી ગઈ. એમણે કણસતાં કણસતાં કહ્યું : 'મારો વિશ્વાસ કરો સરદાર. હું તમારા માટે કંઈ જ શકું તેમ નથી. મેં જે કહ્યું છે એ સાચું છે.'

'અમારાથી ચાલાકી ?' જાલિમસિંહે પંડિતજીનું ગળું પકડાતા કહ્યું : 'શું તું અમને મૂરખ સમજે છે ?'

પંડિતજીએ રડતાં રડતાં કહ્યું : 'ભગવાનને ખાતર મારી વાત પર વિશ્વાસ કરો.' પણ જાલિમસિંહ પંડિતની વાતનો વિશ્વાસ કરવાં તૈયાર નહોતો.

તેણે પંડિતજીનું ગળું દબાવવા માંડ્યું. ત્યારે પંડિતજી મનોમન વિચારવા લાગ્યા : 'જો મેં મારા શિષ્યોની વાત માની હોત તો આવી ભયંકર મુસીબતમાં સપડાયો ન હોત. આ પાપી, દુષ્ટ,લોકોના હાથે અપમાનિત થવાનો કે માર ખાવાનો વારો આવ્યો ન હોત.

પરંતુ ઘણાં કાલાવાલા કરવા છતાં લૂંટારાના સરદાર જાલિમસિંહને જરાય દયા ન આવી. એ વધુ જોસથી ગળું દબાવવા લાગ્યો. જેના કારણે થોડી જ વારમાં પંડિતજીનો જીવ નીકળી ગયો.

હવે જાલિમસિંહે પોતાના સાથીદારોને કહ્યું : 'ચાલો, આપણે પેલા બદમાશ મલખાનસિંહની ટોળકીનો પીછો કરીએ. એમણે આપણને મૂરખ બનાવ્યા છે. પણ હજી એ વધારે દૂર ગયા નહી હોય. એમને પકડી પાડીશું.'
આટલું કહી બધા લૂંટારા દોડયા અને થોડી જ વારમાં આગળ જતી લૂંટારુ ટોળકીને એમણે પકડી લીધી. બન્ને ટોળકીઓ વચ્ચે ભયંકર યુધ્ધ થયું. મલખાનસિંહની ટોળકી સાફ થઇ ગઈ. જાલિમસિંહની ટોળકી જીતી ગઈ.
જાલિમસિંહે પ્રસન્ન રહીને કહ્યું : 'હવે આ બધા રત્નો મારા છે.'

બરાબર એ જ વખતે એનો એક સાથીદાર રત્નોની બાંધેલી પોટલી લઇ ત્યાંથી ભાગી જવાનો પ્રયત્ન કરવાં લાગ્યો.

'ઊભો રહે !' જાલિમસિંહે પડકાર કર્યો.

લૂંટારુ સાથીદાર જે ઘોડા ઉપર ચડી ગયો હતો એ બોલ્યો : 'ના, હવે રત્નો મારા છે.'

આ તમાશો જોઈ બીજાં સાથીદારો પણ રત્નોની પોટલી મેળવવા ઉશ્કેરાયા અને બધા અંદરો-અંદર લડવા લાગ્યા. રત્નો મેળવવાં માટે તેઓ એકબીજા સાથે ભયંકર ઘર્ષણમાં ઉતર્યા, એકબીજાની ઉપર પ્રહારો કરવાં લાગ્યા. અંતે એક પછી એક સાથીદારો મૃત્યુ પામ્યા. ફક્ત સરદાર અને રત્નો લઇ ભાગવાનો પ્રયત્ન કરનાર સાથીદાર બાકી રહી ગયા.

સાથીદારે સરદારને કહ્યું : 'લડવાથી કોઈ ફાયદો થવાનો નથી. બધાં મરી ગયા છે. માટે સરદાર ! હવે આ રત્નો આપણે અડધા-અડધા વહેંચી લઈએ.'

થોડીવાર વિચાર કર્યાં પછી સરદાર જાલિમસિંહે અને સાથીદારે મિત્રતા કરવાનો સંકલ્પ કર્યો અને પોતાની પાસે રહેલાં રત્નોની પોટલી એક મોટા પોલા વૃક્ષના પોલાણમાં સંતાડી દીધી.

સરદારના સાથીદારે કહ્યું: 'સરદાર ! આપણે ક્યારના ઘરેથી નીકળ્યા છીએ. મને તો ખૂબ જ ખૂબ લાગી છે. તમને પણ લાગી હશે. માટે આપણે થોડું ખાઈ-પી લઈએ. એટલે એક જણ ભોજનની શોધમાં જાય અને બીજાએ અહીં રહીને રત્નોની રક્ષા કરવી.'

જાલિમસિંહે કહ્યું : 'હા, મિત્ર ! તારી વાત બરાબર છે. હું ભોજનની વ્યવસ્થા કરવા જઈ રહ્યો છું, તું અહીં રહી રત્નોની રક્ષા કર.' આટલું કહી જાલિમસિંહ નીકળી પડ્યો.

હવે જાલેમસિંહનો સાથીદાર જ્યારે રત્નો છૂપાવેલા વૃક્ષ નીચે બેઠો હતો ત્યાં એણે એકાએક વિચાર આવ્યો : 'સરદારને જો હું કોઈ પણ રીતે મારી નાંખું તો આ બધાં રત્નો મારા થઇ જાય.' આમ વિચારી એ એક મોટી ટેકરી પાછળ સંતાઈ ગયો.

જ્યારે બીજી તરફ જાલિમસિંહ ભોજનની સામગ્રી લઈને પાછો ફરી રહ્યો હતો ત્યારે રસ્તામાં તેણે વિચાર આવ્યો : 'પહેલાં હું મારું પેટ ભરી લઉં, પછી જે બચશે એ મારા સાથીદાર મિત્ર માટે લઇ જઈશ. પણ હા, એ મારો મિત્ર શેનો? હું એ રત્નોમાંથી એને અડધો ભાગ શા માટે આપું? હું તો એનો સરદાર છું. મારા કારણે જ આ રત્નો પ્રાપ્ત થયા છે. હું એને ભાગ નહિ આપું.?

આમ, નક્કી કર્યાં પછી પોતે પેટ ભરીને ખાઈ લીધું અને જે ભોજન વધ્યું હતું, તેમાં ઝેર મેળવી દીધું અને એ પેલા વૃક્ષ તરફ આવવા લાગ્યો.

બરાબર એ જ વખતે ટેકરી પાછળ સંતાઈ ગયેલા એના સાથીદારે પાછળથી આવીને એક જોરદાર પ્રહાર કર્યો અને જોત-જોતામાં જાલિમસિંહનું માથું ફાટી ગયું અને થોડીવારમાં જ તે તરફડીને મરણ પામ્યો.

'ઓહ ! હવે તો તમામ રત્નો મારા થઇ ગયા. આ દુનિયામાં હું સહુથી વધારે શ્રીમંત બની ગયો છું. આજે ખુશીના કારણે હું નિરાંતે પેટ ભરીને જમીશ. પછી વૃક્ષના પોલાણમાંથી રત્નોની પોટલી કાઢી આગળ વધીશ. હવે મને કોઈ રોકનાર નથી.'

આમ, અનેક વિચારો કર્યાં પછી ઘણા જ પ્રસન્ન મને એ ભોજન કરવા લાગ્યો. પણ ભોજનમાં ઝેર ભેળવેલું હોવાથી એ તરત જ મરણ પામ્યો.

બે દિવસ પછી એ જ જગ્યાએ પંડિતજીનો શિષ્ય સુવર્ણમુદ્રાઓ લઈને આવ્યો તો ચારેય તરફ લાશો પડી હતી.

શિષ્ય બધી વાત પામી ગયો અને મનમાં કહ્યું :

'જો ગુરુજીએ મારી વાત માની લીધી હોત તો આ ભયંકર નરસંહાર થયો ન હોત. દુઃખ તો વધારે એ વાતનું છે કે ગુરુજીએ મંત્રનો ઉપયોગ કુપાત્રો માટે કર્યો.'

આમ, દુઃખી થઇ ધીમા પગલે આંખમાં આંસું સાથે એ ઘર તરફ ચાલી નીકળ્યો.

વાર્તાનો બોધ : નાના લોકોની વાતો પણ ક્યારેક મોટાઓ માટે ઘણી જ કામની હોય છે.

Posted by Ashokkumar Desai On gujarati

Categories:

One Response so far.

  1. આબાલ વૃદ્ધ સૌને પસંદ પડે એ રીતે સુંદર લખાણ લખ્યું છે.

Leave a Reply